Featured

Báo cáo Thường niên 2025 và Kêu gọi tài trợ năm 2026

Download toàn văn báo cáo (PDF) tại đây: Du an Nghiencuuquocte-Annual report 2025

II. Hoạt động năm 2025

Trong năm 2025, Dự án xuất bản tổng cộng 957 bài, xấp xỉ năm 2024 (954 bài), đạt trung bình 2,62 bài/ngày. Tổng số lượt đọc của trang đạt 6,1 triệu lượt, giảm từ mức 8,3 triệu lượt trong năm 2024. Hiện chúng tôi chưa xác định được chính xác nguyên nhân gây sụt giảm lượt đọc, nhưng khả năng một phần quan trọng là do tính tăng tóm tắt bằng AI trên các công cụ tìm kiếm, khiến độc giả chỉ đọc thông tin ở đó mà không click vào đường link của các bài viết gốc trên NCQT. Continue reading “Báo cáo Thường niên 2025 và Kêu gọi tài trợ năm 2026”

Thế giới hôm nay: 06/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Cổ phiếu công nghệ lớn bị bán tháo khi các nhà đầu tư phản ứng trước kế hoạch chi tổng cộng 660 tỷ đô la trong năm nay cho trí tuệ nhân tạo. Hôm qua, chỉ số Nasdaq tập trung nhiều vào công nghệ đã trượt dốc 1,59%, trong khi chỉ số S&P 500 giảm 1,23%. Cổ phiếu phần mềm tiếp tục đà giảm sau khi Anthropic ra mắt phiên bản cập nhật của mô hình Claude được thiết kế để thực hiện nghiên cứu tài chính.

Novo Nordisk cho biết sẽ khởi kiện Hims & Hers, một công ty chăm sóc sức khỏe từ xa, vì bán phiên bản “nhái” của thuốc giảm cân Wegovy. Hãng dược phẩm Đan Mạch tuyên bố thuốc của Hims chứa một phiên bản hợp chất “chưa được kiểm nghiệm” của thành phần hoạt tính trong Wegovy. Quan hệ đối tác giữa hai công ty đã đổ vỡ hồi năm ngoái. Trong khi đó, Donald Trump vừa cho ra mắt một trang web chính phủ, TrumpRx, nhằm hướng dẫn khách hàng đến với các loại thuốc được giảm giá. Continue reading “Thế giới hôm nay: 06/02/2026”

Thế lưỡng nan của các cường quốc tầm trung

Nguồn: Eswar Prasad, “The Middle-Power Dilemma”, Project Syndicate, 02/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Bài phát biểu gần đây của Thủ tướng Canada Mark Carney tại Davos đã nhận được sự tán dương nhiệt liệt lần thứ ba trong lịch sử Diễn đàn Kinh tế Thế giới, sau hai lần trước đó dành cho Nelson Mandela và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Bài phát biểu đã tạo được tiếng vang lớn bởi nó đã chỉ rõ và không mập mờ một thực tế đang dần hiện hữu ở khắp mọi nơi: Trật tự dựa trên luật lệ thời hậu chiến vốn là nền tảng duy trì sự ổn định và thúc đẩy thịnh vượng chung đang dần tan rã.

Mỹ, quốc gia trở thành cường quốc thống trị sau khi Liên Xô tan rã, giờ đây không còn mặn mà với việc dẫn dắt thế giới một cách tích cực hay duy trì các định chế mà chính mình từng tiên phong gây dựng. Đồng thời, Trung Quốc đang khao khát tiếp quản vai trò lãnh đạo mà Mỹ đang từ bỏ, nhưng một hệ thống pháp quyền còn lỏng lẻo cùng mô hình kinh tế trọng thương của Bắc Kinh đã khiến cộng đồng quốc tế khó lòng đặt trọn niềm tin. Continue reading “Thế lưỡng nan của các cường quốc tầm trung”

Canh bạc của Trung Quốc trong tác chiến đô thị tự động

Nguồn: Michael C. Loftus, “Machines in the Alleyways: China’s Bet on Autonomous Urban Warfare,” The Diplomat, 03/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các nghiên cứu liên quan đến Quân Giải phóng Nhân dân chỉ ra một nỗ lực phối hợp nhằm phát triển các bầy đàn drone tự động, sát thương, được thiết kế riêng cho tác chiến đô thị, với mục tiêu nhắm đến là Đài Loan. Hậu quả có thể sẽ rất thảm khốc.

Phần lớn các cuộc thảo luận công khai về việc phát triển các hệ thống vũ khí tự động của Trung Quốc cho đến nay chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực trên biển và trên không, nhưng chưa thực sự đề cập vấn đề về cách Quân Giải phóng Nhân dân có thể triển khai các hệ thống này cho tác chiến đô thị. Vì thế, bài phân tích này về những nỗ lực của Trung Quốc nhằm tự động hóa tác chiến chống ngầm, cho phép tên lửa tầm xa nhắm mục tiêu vào các nhóm tác chiến tàu sân bay của Mỹ thông qua radar vệ tinh, và báo cáo gần đây của Trung tâm Phân tích Hải quân về vai trò của bầy đàn drone trong chiến lược chống can thiệp của Trung Quốc là hoàn toàn thiết yếu. Tuy nhiên, để bất kỳ cuộc xâm lược Đài Loan nào thành công, Quân giải phóng Nhân dân không chỉ phải thắng trên những vùng biển đơn độc, mà còn phải thắng giữa sự huyên náo của những con phố đông đúc dân thường. Continue reading “Canh bạc của Trung Quốc trong tác chiến đô thị tự động”

05/02/1917: Quốc hội Mỹ thông qua Đạo luật Nhập cư

Nguồn: Immigration Act passed over President Wilson’s veto, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1917, với đa số hơn hai phần ba, Quốc hội Mỹ đã bác bỏ quyết định phủ quyết mà Tổng thống Woodrow Wilson đưa ra vào tuần trước đó và chính thức thông qua Đạo luật Nhập cư (Immigration Act). Đạo luật này yêu cầu người nhập cư thực hiện bài kiểm tra khả năng đọc viết và cấm lao động người châu Á, ngoại trừ những người đến từ các quốc gia có hiệp ước hoặc thỏa thuận đặc biệt với Mỹ, chẳng hạn như Philippines. Continue reading “05/02/1917: Quốc hội Mỹ thông qua Đạo luật Nhập cư”

Thế giới hôm nay: 05/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vị thế vốn đã lung lay của Thủ tướng Anh Keir Starmer dường như càng trở nên kém an toàn hơn khi bê bối lớn dần xoay quanh những gì ông biết về quan hệ giữa Peter Mandelson và Jeffrey Epstein. Các nghị sĩ Công Đảng có tư tưởng chống đối đã buộc chính phủ đồng ý công bố hồ sơ liên quan đến việc Keir bổ nhiệm Mandelson làm Đại sứ Anh tại Washington. Mandelson hiện đang bị điều tra vì cáo buộc tiết lộ thông tin chính phủ cho nhà tài chính kiêm tội phạm tình dục đã qua đời này.

Cổ phiếu công nghệ giảm ngày thứ hai liên tiếp khi những lo ngại về khả năng bị AI thay thế của các hãng phần mềm cộng hưởng với nỗi lo về các nhà sản xuất chip. Chỉ số NASDAQ của Mỹ giảm 1,5% trong khi S&P 500 giảm 0,5%. Cổ phiếu của Advanced Micro Devices, một hãng sản xuất chip lớn, đã bốc hơi 17% sau khi cảnh báo về nhu cầu chững lại. Các thị trường chứng khoán châu Á cũng giảm điểm trong phiên giao dịch đầu ngày hôm nay. Continue reading “Thế giới hôm nay: 05/02/2026”

Malaysia “giải” bài toán Trump như thế nào?

Nguồn: Derek Grossman, “How Malaysia Unlocked Trump,” Foreign Policy, 03/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một thế giới quan tương đồng, vài quan hệ cá nhân, và việc không phải là đồng minh của Mỹ đã tạo nên sự khác biệt.

Kể từ khi trở lại nhậm chức, Tổng thống Mỹ Donald Trump chắc chắn đã khiến chính sách đối ngoại của Mỹ trở nên mang tính giao dịch hơn và khó đoán hơn rất nhiều so với bất kỳ chính quyền tiền nhiệm nào, bao gồm cả nhiệm kỳ đầu tiên của chính ông. Điều này không chỉ đúng với sự rạn nứt của Washington trong quan hệ với Châu Âu và Châu Mỹ, mà còn lan rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, nơi các đồng minh và đối tác của Mỹ vẫn đang quay cuồng trước những hành động thất thường của Tổng thống. Ví dụ mới nhất là Hàn Quốc – quốc gia tưởng chừng đã đạt được thỏa thuận giảm thuế đối ứng từ mức ban đầu 25% xuống 20%, nhưng rồi tuần trước lại thức dậy với tin Trump quyết định tái áp đặt mức thuế 25% vì ông cho rằng Seoul hành động chưa đủ nhanh để thực thi thỏa thuận ban đầu. Continue reading “Malaysia “giải” bài toán Trump như thế nào?”

Màn thanh trừng của Tập cho thấy tham vọng mở ra một thời đại mới

Nguồn: Jonathan A. Czin và John Culver, “Xi the Destroyer”, Foreign Affairs, 02/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Cuộc thanh trừng tướng Trương Hựu Hiệp, vị tướng hàng đầu của Trung Quốc, vào ngày 24 tháng 1 vừa qua là một chương quyền lực bi kịch đậm chất Shakespeare trên chính trường nước này. Dù Quân đội Trung Quốc (PLA) đã trải qua một thập kỷ biến động dữ dội, quyết định của nhà lãnh đạo Tập Cận Bình nhằm gạt bỏ Trương khỏi Quân ủy Trung ương (CMC), cơ quan quyền lực quân sự tối cao, cho thấy một nấc thang mới của những toan tính nội bộ. Tập và Trương có mối thâm tình kéo dài nhiều thập kỷ: thân phụ của hai người từng là đồng chí vào sinh ra tử trong cuộc nội chiến khốc liệt, và chính Trương cũng được giới quan sát mặc định là đồng minh thân tín nhất của Tập trong bộ tổng tham mưu. Mới đây nhất vào năm 2022, giữa cơn bão thanh trừng hàng loạt lãnh đạo cấp cao, Tập không chỉ đặc cách cho Trương tại vị dù đã quá tuổi hưu, mà còn đưa ông lên đỉnh cao quyền lực đối với một sĩ quan quân đội. Một mối giao hảo sâu dày như thế vốn đã hiếm có, nay lại càng trở nên vô giá trong cái thế giới chính trị Trung Quốc vốn đầy rẫy sự nghi kỵ và tàn khốc. Continue reading “Màn thanh trừng của Tập cho thấy tham vọng mở ra một thời đại mới”

Thế giới hôm nay: 04/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hải quân Mỹ bắn hạ một máy bay không người lái của Iran mà họ cho là đã tiếp cận USS Abraham Lincoln, một tàu sân bay ở Biển Ả Rập, “một cách hung hăng” với “ý đồ không rõ ràng.” Tuần trước, Donald Trump đã điều một hạm đội hùng hậu đến Trung Đông và nhiều lần đe dọa sẽ tấn công Iran nếu nước này không đồng ý với các giới hạn mới trong chương trình hạt nhân cũng như cắt đứt quan hệ với các nhóm ủy nhiệm trong khu vực.

Cổ phiếu công nghệ tại Châu Á sụt giảm sau một đợt bán tháo tương tự ở Mỹ. Sự việc bắt đầu sau khi Anthropic, một công ty trí tuệ nhân tạo, ra mắt công cụ AI có khả năng tự động hóa một số công việc pháp lý. Các công ty dịch vụ dữ liệu và pháp lý chịu ảnh hưởng đầu tiên: ví dụ, cổ phiếu của Thomson Reuters đã giảm gần 16%. Sau đó, cổ phiếu phần mềm nói chung cũng giảm theo. Chỉ số NASDAQ thiên về công nghệ đã đóng cửa với mức giảm 1,4%. Continue reading “Thế giới hôm nay: 04/02/2026”

Sách lược kinh tế của Trung Quốc đang phát huy tác dụng

Nguồn: Audrye Wong, “China’s Economic Statecraft Is Working,” Foreign Affairs, 28/01/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại sao Bắc Kinh có thể thành công ngay cả với một chiến lược không hoàn hảo?

Cùng với sự khởi đầu của chính quyền Trump nhiệm kỳ hai là một sự thay đổi mạnh mẽ trong chính sách kinh tế đối ngoại của Mỹ. Washington đang áp thuế lên cả đối tác lẫn đối thủ, cắt giảm viện trợ nước ngoài, đàm phán lại các thỏa thuận thương mại một cách quyết liệt, và khước từ ngoại giao đa phương. Nói cách khác, Mỹ đang hành xử như một kẻ bắt nạt. Và khi các quốc gia trên thế giới dần trở nên cảnh giác hơn trong việc giao dịch với Mỹ, họ đang chuyển hướng ngày càng nhiều sang đối thủ kinh tế chính của Mỹ là Trung Quốc. Hoạt động thương mại đó là một trong nhiều yếu tố góp phần vào sự gia tăng xuất khẩu của Trung Quốc trong năm 2025 – dẫn đến thặng dư thương mại đạt gần 1,2 nghìn tỷ đô la, tăng 20%. Continue reading “Sách lược kinh tế của Trung Quốc đang phát huy tác dụng”

03/02/1998: Máy bay quân sự Mỹ cắt đứt cáp treo trượt tuyết tại Ý

Nguồn: Marine jet severs ski-lift cable in Italy, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1998, một chiếc máy bay phản lực của Thủy quân Lục chiến Mỹ bay ở tầm thấp qua thị trấn Cavalese thuộc dãy Alps ở Ý đã cắt đứt dây cáp treo trượt tuyết, khiến một cabin rơi xuống đất và làm 20 người thiệt mạng.

Cavalese nằm trong dãy núi Dolomite, cách Trento, Ý khoảng 32km về phía đông bắc. Năm 1976, cũng tại khu vực này, 42 người, trong đó có 15 trẻ em, đã thiệt mạng khi dây cáp giữ cabin cáp treo của họ bị đứt. Chiếc cabin rơi xuống từ độ cao hơn 210m, và bộ khung treo phía trên đã rơi đè lên nó. Continue reading “03/02/1998: Máy bay quân sự Mỹ cắt đứt cáp treo trượt tuyết tại Ý”

Thế giới hôm nay: 03/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mỹ sẽ giảm thuế đối với hàng nhập khẩu từ Ấn Độ sau khi Ấn Độ đồng ý ngừng mua dầu của Nga. Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi vẫn giữ im lặng trước tuyên bố của Donald Trump rằng Ấn Độ cũng đã cam kết mua thêm hàng hóa của Mỹ. Năm ngoái, Trump đã áp mức phụ thu thuế quan 25% như một hình phạt cho việc tài trợ cho “Cỗ máy Chiến tranh Nga.” Mức thuế này sẽ được bãi bỏ, trong khi một mức thuế “đối ứng” riêng biệt khác sẽ giảm từ 25% xuống còn 18%.

Elon Musk thông báo rằng SpaceX, công ty tên lửa của ông, sẽ mua lại xAI, công ty khởi nghiệp về trí tuệ nhân tạo của ông. Vị tỷ phú cho rằng vụ sáp nhập – ước tính trị giá khoảng 1,25 nghìn tỷ USD – sẽ hỗ trợ việc tạo ra các “trung tâm dữ liệu trên vũ trụ” để huấn luyện các mô hình AI. SpaceX được cho là đang xem xét chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) trong năm nay. Continue reading “Thế giới hôm nay: 03/02/2026”

Những hàm ý đáng lo ngại từ cuộc thanh trừng quân đội của Tập

Nguồn: Christopher Johnson, “The Unsettling Implications of Xi’s Military Purge,” Foreign Affairs, 30/01/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại sao sự mất kiên nhẫn của Chủ tịch Trung Quốc với các chỉ huy quân đội nên là mối lo của các nhà hoạch định chính sách Mỹ?

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vừa ra lệnh xóa sổ hoàn toàn bộ chỉ huy cấp cao của mình. Vào ngày 24/01, Bộ Quốc phòng thông báo rằng sĩ quan quân đội cấp cao nhất của Trung Quốc, Tướng Trương Hựu Hiệp, và Tham mưu trưởng quân đội, Tướng Lưu Chấn Lập, đang bị điều tra vì “vi phạm nghiêm trọng kỷ luật đảng và pháp luật” – thường là mật mã của chế độ nhằm ám chỉ tham nhũng. Một nguồn tin báo chí phương Tây thậm chí còn nói rằng Trương đã tiết lộ bí mật hạt nhân cho Mỹ. Thông báo ngắn gọn của bộ này đã che đậy cơn địa chấn chính trị lớn nhất đánh vào giới chóp bu của Quân đội Giải phóng Nhân dân (PLA) kể từ sau cuộc trấn áp tại Thiên An Môn năm 1989. Nó cũng đánh dấu đỉnh điểm của đợt thanh trừng sĩ quan mới nhất của Tập, vốn đã chạm đến mọi ngóc ngách của PLA và loại bỏ gần hết các sĩ quan hàng đầu trong vài năm qua. Continue reading “Những hàm ý đáng lo ngại từ cuộc thanh trừng quân đội của Tập”

Thế giới hôm nay: 02/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Lãnh đạo tối cao của Iran, Ayatollah Ali Khamenei, cảnh báo Mỹ rằng một cuộc tấn công vào đất nước ông sẽ châm ngòi cho một cuộc “chiến tranh khu vực,” trong khi các quan chức ra tín hiệu rằng họ sẽ tham gia đàm phán để cố gắng tránh hành động quân sự. Trước đó, Donald Trump nói Iran đang “thảo luận nghiêm túc” với Mỹ. Ông đã cử một lực lượng hải quân đáng kể đến khu vực và đe dọa tấn công Iran nếu nước này không từ bỏ chương trình hạt nhân.

Peter Mandelson từ chức khỏi Công Đảng Anh. Hôm thứ Sáu, Bộ Tư pháp Mỹ công bố hồ sơ cho thấy Jeffrey Epstein đã trả 75.000 đô la vào các tài khoản liên quan đến nhân vật cấp cao này. Mandelson khẳng định điều đó là “sai sự thật” nhưng muốn tránh gây “thêm rắc rối,” và nói thêm rằng ông hối tiếc về quan hệ của mình với tên tội phạm tình dục đã qua đời. Năm ngoái, Mandelson đã bị cách chức Đại sứ Anh tại Mỹ vì mối liên hệ với Epstein. Continue reading “Thế giới hôm nay: 02/02/2026”

Câu hỏi quanh tham vọng quân đội một triệu người của Indonesia

Nguồn: Muhammad Fauzan Malufti, “Indonesia’s One Million Soldiers Questions”, War on the Rocks, 23/01/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi các nhà báo hay giới chuyên gia chính sách bày tỏ quan ngại về cuộc chạy đua vũ trang và việc tăng cường tiềm lực quân sự tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, họ thường xoáy sâu vào các cường quốc độc tài ở Đông Bắc Á thay vì các nền dân chủ Đông Nam Á. Tuy nhiên, Indonesia, một quốc gia có truyền thống không liên kết và không bị cuốn vào các cuộc chiến giữa các cường quốc trong lịch sử hiện đại, lại đang dấn thân vào một quá trình mở rộng quân sự chưa từng có. Nếu được hiện thực hóa hoàn toàn, lộ trình cải cách sâu rộng này sẽ đưa tổng quân số tại ngũ của nước này vượt ngưỡng 1,2 triệu người chỉ trong vòng 5 năm tới. Continue reading “Câu hỏi quanh tham vọng quân đội một triệu người của Indonesia”

Tập thanh trừng kênh liên lạc với các đảng viên lão thành

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Xi Jinping purges his conduit to party elders,” Nikkei Asia, 29/01/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Việc thanh trừng Trương Hựu Hiệp có thể làm “rỗng ruột” quân đội Trung Quốc.

Và rồi thực sự chẳng còn ai nữa?

Các tướng lĩnh quân đội Trung Quốc, bao gồm cả những người thân cận với nhà lãnh đạo tối cao Tập Cận Bình, đã lần lượt biến mất một cách bí ẩn khỏi tầm mắt công chúng trong những năm gần đây.

Trong một diễn biến mới đầy bất ngờ trong chính trường Trung Quốc, một diễn biến đã gây chấn động toàn thế giới, Chủ tịch nước kiêm Tổng bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình đã thanh trừng Trương Hựu Hiệp, sĩ quan quân đội cấp cao nhất của Quân Giải phóng Nhân dân. Continue reading “Tập thanh trừng kênh liên lạc với các đảng viên lão thành”

01/02/1960: Cuộc biểu tình ngồi tại Greensboro bắt đầu

Nguồn: Greensboro sit-in begins, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1960, tại Greensboro, Bắc Carolina, bốn sinh viên đại học da đen đã châm ngòi cho một phong trào dân quyền trên nước Mỹ bằng cách từ chối rời khỏi một quầy ăn trưa “chỉ dành cho người da trắng” tại một cửa hàng bán lẻ nổi tiếng sau khi họ bị từ chối phục vụ. Những sinh viên trường Đại học Nông nghiệp và Kỹ thuật Bắc Carolina – Ezell Blair Jr., Franklin McCain, Joseph McNeil, và David Richmond – sau này đã được biết đến với cái tên “Bộ tứ Greensboro” (Greensboro Four). Continue reading “01/02/1960: Cuộc biểu tình ngồi tại Greensboro bắt đầu”

Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P2)

Tác giả: Hồ Sĩ Quý

Xem thêm: Phần 1

3. Pháp trở lại kiểm soát Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa tháng 5/1945. Trung Quốc chiếm đảo Ba Bình tháng 1/1946 và Phú Lâm tháng 12/1946

Trong thời gian từ ngày 20/5 đến ngày 27/5/1945, Ðô đốc D’Argenlieu (người sau đó làm Cao ủy Ðông Dương từ tháng 8/1945), đã phái tốc hạm L’Escamouche và chiến hạm Savorgnan de Brazza ra nắm tình hình và tuần tra Quần đảo Hoàng Sa. Một phân đội lính Pháp đã đổ bộ từ tàu Savorgnan de Brazza lên đảo Hoàng Sa và trấn giữ Nhóm đảo Nguyệt Thiềm phía tây Quần đảo Hoàng Sa. Riêng Nhóm đảo An Vĩnh ở phía đông vẫn do Nhật đóng quân chờ giải giáp. Continue reading “Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P2)”

31/01/1971: Apollo 14 khởi hành lên Mặt Trăng

Nguồn: Apollo 14 departs for the moon, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1971, tàu Apollo 14, dưới sự điều khiển của các phi hành gia Alan B. Shepard Jr., Edgar D. Mitchell và Stuart A. Roosa, đã được phóng thành công từ Cape Canaveral, Florida, trong một sứ mệnh có người lái đến Mặt Trăng. Continue reading “31/01/1971: Apollo 14 khởi hành lên Mặt Trăng”

Tại sao trật tự thương mại thế giới nên được thiết kế lại?

Nguồn: Peter E. Harrell, “The Case for Upending World Trade,” Foreign Affairs, 26/01/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tầm nhìn của Trump gợi nhớ cách tiếp cận truyền thống của Mỹ như thế nào?

Suốt một năm qua, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trở thành thế lực gây xáo trộn nhất trong thương mại toàn cầu kể từ những năm 1930. Tuy nhiên, sự phá hủy trật tự thương mại hậu Chiến tranh Lạnh – một hệ thống thương mại quốc tế dựa trên luật lệ nhằm thiết lập các nguyên tắc kinh tế cho các chính phủ tham gia – lại mang đến một cơ hội cần thiết để điều chỉnh thái độ cứng nhắc thái quá đối với thương mại.

Từ khi kết thúc Thế chiến II đến đầu những năm 1990, các tổng thống Mỹ thường ủng hộ thương mại tự do và khuyến khích các quốc gia khác hạ thấp rào cản thương mại thông qua các sáng kiến như Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT) năm 1947, vốn khuyến khích các nước (chủ yếu nằm ngoài khối Xô-viết) cùng cắt giảm thuế quan. Nhưng các chính quyền Mỹ đã cân bằng ưu tiên này nhờ chủ nghĩa thực dụng, áp dụng một cách tiếp cận linh hoạt đối với chính sách, xem xét từng thách thức riêng biệt một cách cụ thể. Continue reading “Tại sao trật tự thương mại thế giới nên được thiết kế lại?”

Thế giới hôm nay: 30/01/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Donald Trump sẽ công bố sự lựa chọn của mình cho vị trí chủ tịch mới của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) vào hôm nay. Kevin Warsh (ảnh trên) là ứng viên sáng giá nhất cho vị trí này. Warsh là cựu thống đốc Fed, người được George W. Bush bổ nhiệm, và có nhiều khả năng sẽ đồng ý với yêu cầu cắt giảm lãi suất nhanh hơn của Trump. Tổng thống đã có bất đồng với chủ tịch đương nhiệm, Jerome Powell, về vấn đề này.

Các Thượng nghị sĩ Mỹ đạt được một thỏa thuận mà họ hy vọng sẽ giúp ngăn chặn việc chính phủ đóng cửa một phần vào tuần tới. Thượng viện đã thông qua các dự luật chi tiêu cho năm cơ quan và đồng ý tạm thời gia hạn thời hạn cho gói cuối cùng – ngân sách cho Bộ An ninh Nội địa – trong khi đàm phán vẫn tiếp tục. Đảng Dân chủ đang yêu cầu các hạn chế đối với chiến dịch trấn áp nhập cư của chính quyền Trump. Tuy nhiên, Hạ viện, nơi phải phê chuẩn những thay đổi này, đang trong kỳ nghỉ cho đến thứ Hai. Continue reading “Thế giới hôm nay: 30/01/2026”