Featured

Nhà nước như một dịch vụ: Hạ tầng số công và thử nghiệm VNeID

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

Xem thêm: Các chương khác trong bản thảo “Vượt ra ngoài gia công” 

Tóm tắt

      • VNeID đã vượt qua ngưỡng triển khai mà ít quốc gia đạt được. Đến giữa năm 2026, hệ thống có hơn 102 triệu hồ sơ định danh số và 71,5 triệu tài khoản đã kích hoạt; các ngân hàng đã đối chiếu 162,9 triệu hồ sơ cá nhân cùng 2,6 triệu hồ sơ tổ chức với dữ liệu sinh trắc học từ căn cước gắn chip hoặc VNeID.
      • Vấn đề của chương không phải là Việt Nam có thể xây dựng định danh số quy mô lớn hay không — điều đó đã được chứng minh — mà là Việt Nam đang xây dựng loại hạ tầng nào. Hệ thống này có trở thành một nền tảng mở, liên thông để bộ ngành, ngân hàng và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo cùng phát triển dịch vụ; hay sẽ là một hệ thống định danh hẹp hơn, do cơ quan an ninh kiểm soát, dù có quy mô rất lớn? Continue reading “Nhà nước như một dịch vụ: Hạ tầng số công và thử nghiệm VNeID”
Featured

Mục lục ‘Vượt ra ngoài gia công: Kinh nghiệm quốc tế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho Việt Nam’

Tác giả: Lê Hồng Hiệp

PHẦN I — TÀI TRỢ CHO NỀN KINH TẾ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Chương 1. Đặt cược vào thất bại: Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và chính trị học của vốn rủi ro

Yozma của Israel và Temasek-EDBI của Singapore cho thấy vốn nhà nước có thể kéo theo tư nhân nếu tách khỏi né tránh rủi ro hành chính. Việt Nam thiếu vốn giai đoạn hạt giống và Series A; nút thắt nằm ở quản trị, không phải nguồn vốn.

Chương 2. Nợ cho những kẻ mơ mộng: Tín dụng chính sách và giới hạn của việc cho start-up vay vốn

Tín dụng chính sách Hàn Quốc, đối lập tài trợ và vốn cổ phần Israel, cho thấy start-up ít phù hợp với công cụ nợ. Chương này xem xét Quỹ Hỗ trợ Đầu tư theo Nghị định 182, gợi ý rằng Việt Nam chọn cho vay, trợ cấp vì an toàn chính trị hơn rủi ro vốn cổ phần. Continue reading “Mục lục ‘Vượt ra ngoài gia công: Kinh nghiệm quốc tế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho Việt Nam’”

Thế giới hôm nay: 28/10/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Các cuộc thăm dò ý kiến cử tri sau khi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử Quốc hội Israel cho thấy không có người chiến thắng rõ ràng, và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu có vẻ khó giành được thế đa số. Đảng Likud của ông có thể vẫn là đảng lớn nhất, nhưng được dự báo sẽ mất khoảng một phần tư số ghế. Mức trung bình trong các cuộc thăm dò của Economist cho thấy các đảng đối lập, bao gồm cả đảng của đối thủ chính của Netanyahu là Gadi Eisenkot, giành được khoảng 70 ghế, trong khi khối của thủ tướng chỉ có 50 ghế.

Phe đối lập sẽ cần ít nhất một đảng của người Ả Rập để chiếm đa số. Sự ủng hộ dành cho các đảng này đã đạt mức cao kỷ lục, nhưng Eisenkot lại tỏ ra ngần ngại khi đưa họ vào liên minh. Trước đó, Netanyahu đã liên tục lên mạng xã hội tuyên bố rằng cánh tả và người Ả Rập đang “đánh cắp cuộc bầu cử.” Không có bằng chứng nào được đưa ra. Có lẽ phải mất nhiều tuần nữa chính phủ mới được thành lập. Continue reading “Thế giới hôm nay: 28/10/2026”

Trung Quốc: Thế hệ lãnh đạo tiếp theo đang chờ tới lượt sau cánh gà

Nguồn: William Zheng, “China’s next generation of leaders waiting in the wings for more senior roles,” South China Morning Post, 25/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một cuộc họp tại Bắc Kinh vào tuần này sẽ đặt nền móng để các thành viên thuộc thế hệ thứ bảy của Đảng Cộng sản Trung Quốc – hay 7G – đảm nhận những vị trí chủ chốt.

Các phiên họp toàn thể của Ban Chấp hành Trung ương, cơ quan lãnh đạo cấp cao của Đảng Cộng sản Trung Quốc cầm quyền, là những sự kiện trọng đại trong lịch trình chính trị của đất nước. Trong bài viết dưới đây, William Zheng xem xét cách thế hệ lãnh đạo tiếp theo của đảng được hình thành.

Khi giới tinh hoa chính trị Trung Quốc họp kín tại Bắc Kinh trong Hội nghị Trung ương 5 của Đảng Cộng sản vào thứ Hai ngày 26/10, phần lớn sự chú ý sẽ đổ dồn vào những công tác chuẩn bị âm thầm để bổ nhiệm hàng trăm vị trí then chốt trong đại hội đảng lần thứ 21 vào năm sau. Continue reading “Trung Quốc: Thế hệ lãnh đạo tiếp theo đang chờ tới lượt sau cánh gà”

Nga đang nhìn nhận cục diện thế giới hiện nay như thế nào?

Nguồn: Dmitry Adamsky, “How Russia Sees the World Now”, Foreign Affairs, 21/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Năm 2022, khi Nga phát động cuộc chiến tranh toàn diện tại Ukraine, tư duy chiến lược của Điện Kremlin được định hình bởi một số quan điểm cốt lõi. Moscow coi Mỹ là đối thủ địa chính trị chủ yếu, một đối thủ đã khuyến khích Kyiv tìm cách gây ra thất bại chiến lược cho Nga. Nga cũng nhìn nhận châu Âu và NATO về cơ bản chỉ là cánh tay nối dài của quyền lực Mỹ. Đồng thời, Moscow xem việc phô trương sức mạnh hạt nhân là một phương thức hiệu quả để gây sức ép cưỡng chế lên đối phương.

Giờ đây, sau gần năm năm chiến tranh và 22 tháng kể từ khi chính quyền Trump bước vào nhiệm kỳ thứ hai, bản đồ tư duy định hướng chiến lược của Nga đã thay đổi. Thứ nhất, Nga hiện coi châu Âu, thay vì Mỹ, là đối thủ địa chính trị chủ yếu. Sự thay đổi này đã thúc đẩy giới quốc phòng Nga kêu gọi áp dụng một cách tiếp cận được gọi là “nhập thành” (castling) nhằm ứng phó với những mối đe dọa chính. Continue reading “Nga đang nhìn nhận cục diện thế giới hiện nay như thế nào?”

27/10/1994: Bộ Tư pháp Mỹ thông báo số lượng tù nhân vượt mốc 1 triệu người

Nguồn: Justice Department announces U.S. prison population exceeds 1 million, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1994, Bộ Tư pháp Mỹ thông báo rằng số lượng tù nhân tại nước này đã vượt mốc 1 triệu người, lần đầu tiên trong lịch sử đất nước. Con số 1.012.851 tù nhân nam và nữ tại các nhà tù tiểu bang và liên bang này chưa bao gồm số người bị giam giữ tại các nhà tù địa phương – nơi ước tính có khoảng 500.000 người đang bị giam giữ, thường là trong thời gian ngắn. Sự gia tăng này, bắt nguồn từ các đạo luật quy định mức án nghiêm khắc hơn, đã khiến Mỹ trở thành quốc gia có tỷ lệ giam giữ cao thứ hai thế giới vào thời điểm đó, chỉ sau Nga. Ngày nay, Mỹ là quốc gia có tỷ lệ giam giữ cao nhất thế giới. Continue reading “27/10/1994: Bộ Tư pháp Mỹ thông báo số lượng tù nhân vượt mốc 1 triệu người”

Thế giới hôm nay: 27/10/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Anthropic, công ty tạo ra chatbot Claude, nộp hồ sơ niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán Nasdaq. Đây sẽ là công ty đầu tiên tập trung chủ yếu vào AI tiên phong chào bán cổ phiếu ra công chúng. Hồ sơ của họ cho thấy khoản lỗ ròng 80,7 tỷ USD và doanh thu 16,3 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026. Có thông tin cho rằng Anthropic đang đặt mục tiêu san bằng hoặc vượt qua kỷ lục IPO của SpaceX, thương vụ từng huy động được 75 tỷ USD.

Thị trường chứng khoán Brazil lao dốc sau khi Luiz Inácio Lula da Silva bất ngờ giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống của nước này. Các nhà đầu tư có lý do chính đáng để lo ngại rằng sự trở lại của Lula trong nhiệm kỳ thứ tư sẽ làm tình hình tài chính công tồi tệ hơn. Chính phủ cánh tả của ông đang điều hành đất nước với mức thâm hụt ngân sách hơn 9% GDP, và ông còn hứa hẹn sẽ tung ra nhiều khoản hỗ trợ hơn nữa. Trị giá đồng real đã giảm 8% so với đồng USD, mức giảm trong một ngày lớn nhất kể từ năm 1999. Continue reading “Thế giới hôm nay: 27/10/2026”

Trung Quốc đi ngược sự ủng hộ của Mao dành cho Nhật trong tranh chấp đảo với Nga

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “China defies Mao’s support for Japan in Russia islands row,” Nikkei Asia, 22/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Một sự thay đổi tinh tế trong lập trường đã xuất hiện trong bối cảnh quan hệ đối tác Bắc Kinh-Moscow ngày càng sâu sắc.

Chính quyền của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang hành xử như thể muốn phá vỡ một cam kết quan trọng mà Mao Trạch Đông, nhà lập quốc của đất nước này, đã đưa ra với Nhật Bản hơn 60 năm trước.

Vấn đề nằm ở lập trường của Trung Quốc đối với tranh chấp lãnh thổ kéo dài giữa Nhật Bản và Nga xoay quanh bốn hòn đảo nhỏ ngoài khơi Hokkaido, tỉnh cực bắc của Nhật Bản. Được người Nhật gọi là Vùng lãnh thổ phương Bắc, còn người Nga gọi là Nam Kuril, quần đảo này đã bị quân đội Liên Xô chiếm đóng trong những ngày cuối cùng của Thế chiến II và nằm dưới sự kiểm soát thực tế của Nga từ đó đến nay. Chính tranh chấp này đã ngăn cản Nhật Bản và Nga ký kết một hiệp ước hòa bình. Continue reading “Trung Quốc đi ngược sự ủng hộ của Mao dành cho Nhật trong tranh chấp đảo với Nga”

“Tam Nhân Bang” của Tập Cận Bình

Nguồn: Đặng Duật Văn (Deng Yuwen), “Xi’s Gang of Three,” Foreign Policy, 21/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Nhà lãnh đạo Trung Quốc phân chia quyền lực giữa hai cấp phó đáng tin cậy nhất của mình như thế nào?

Trong lúc Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) chuẩn bị triệu tập Hội nghị Trung ương 5 khóa 20, những tin đồn về thay đổi nhân sự cấp cao một lần nữa lại lan truyền khắp các cộng đồng nói tiếng Hoa ở nước ngoài. Một trong những tuyên bố kỳ lạ nhất là Thủ tướng Lý Cường – người chính thức giữ vị trí số hai – đã được chỉ định làm người kế nhiệm Tập Cận Bình và thậm chí sẽ thay thế ông làm Tổng Bí thư Đảng tại hội nghị sắp tới. Trước Hội nghị Trung ương 4 năm ngoái, Thái Kỳ, một thành viên khác của Thường vụ Bộ Chính trị, lại là người được đồn đoán sẽ kế nhiệm Tập. Continue reading ““Tam Nhân Bang” của Tập Cận Bình”

Thế giới hôm nay: 26/10/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Luiz Inácio Lula da Silva giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Brazil. Vị tổng thống đương nhiệm cánh tả đã giành được 51,8% số phiếu bầu, so với 48,2% của đối thủ Flávio Bolsonaro – con trai của một cựu tổng thống từng thực hiện đảo chính. Đây là một màn lội ngược dòng ngoạn mục của Lula, người đã thua ở vòng bỏ phiếu đầu tiên nhưng giờ đây sẽ phục vụ nhiệm kỳ thứ tư. Giống như cha mình, Bolsonaro từ chối công nhận kết quả bầu cử và kêu gọi hủy bỏ nó.

María Corina Machado, nhà lãnh đạo phe đối lập của Venezuela, về nước sau gần mười tháng lưu vong. Sự trở về của bà tạo ra mối đe dọa đối với Delcy Rodríguez, nữ tổng thống lâm thời không qua bầu cử của đất nước. Rodríguez lên cầm quyền kể từ tháng 1, khi nhà độc tài Venezuela Nicolás Maduro bị lực lượng đặc nhiệm Mỹ bắt đi khỏi khu nhà của mình. Các cuộc thăm dò cho thấy Machado sẽ đánh bại Rodríguez nếu một cuộc bầu cử được tổ chức. Continue reading “Thế giới hôm nay: 26/10/2026”

Châu Âu khó thoát phụ thuộc vào Mỹ trong lĩnh vực không gian

Nguồn: “Europe’s dependence on America in space is hard to escape”, The Economist, 20/10/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Châu Âu cần thêm động lực để đạt được sự tự chủ trong lĩnh vực tên lửa và vệ tinh.

Trong tháng này, những tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy Mỹ đang dần quay lưng với Ukraine lại xuất phát từ không gian. Các thiết bị bay không người lái của Ukraine mất kết nối với Starlink, dịch vụ internet vệ tinh của Elon Musk, khi di chuyển với tốc độ trên 160 km/h. Trong khi đó, các tên lửa đạn đạo của Nga đã tấn công Kyiv mà không có cảnh báo trước như thường lệ từ các vệ tinh do thám của Mỹ. Các đồng minh châu Âu của Ukraine tỏ ra vô cùng lo ngại. Giới lãnh đạo quốc phòng châu Âu chỉ có thể cung cấp cho Ukraine những giải pháp thay thế hạn chế so với các mạng lưới tình báo và thông tin liên lạc của Mỹ. Họ cũng lo ngại về sự phụ thuộc của chính mình vào các năng lực không gian của Mỹ: liệu những năng lực này có còn khả dụng nếu Nga tấn công, và liệu họ có thể phát triển các phương án thay thế của riêng mình đủ nhanh hay không. Continue reading “Châu Âu khó thoát phụ thuộc vào Mỹ trong lĩnh vực không gian”

25/10/1764: John Adams kết hôn với Abigail Smith

Nguồn: John Adams marries Abigail Smith, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1764, Tổng thống Mỹ tương lai John Adams đã kết hôn với Abigail Smith. Khối lượng thư từ đồ sộ mà cặp đôi gắn bó khăng khít này trao đổi trong suốt cuộc sống hôn nhân không chỉ mang lại niềm vui thích, mà còn hé lộ cho nhiều thế hệ những người đam mê lịch sử một bức tranh về nước Mỹ thuở ban đầu. Continue reading “25/10/1764: John Adams kết hôn với Abigail Smith”

AI đang tiếp sức cho lừa đảo trực tuyến và nạn buôn người tại Đông Nam Á

Nguồn: Rita S. Fernandez, “AI Is Supercharging Cyber Scams and Human Trafficking in Southeast Asia”, Council on Foreign Relations, 19/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Trong thông điệp đầu tiên, được công bố vào tháng 5/2026, Giáo hoàng Leo XIV đã cảnh báo về những hình thức nô lệ mới trong kỷ nguyên AI, đặc biệt trong bối cảnh nạn buôn người và lao động cưỡng bức gia tăng. Quan điểm của vị giáo hoàng góp thêm một tiếng nói vào cuộc tranh luận vốn phức tạp, gây nhiều chia rẽ và ngày càng cấp bách về vai trò của AI trong xã hội.

Mặc dù các cuộc thảo luận này thường tập trung vào những tác động dài hạn của AI, công nghệ này trên thực tế đã và đang bị lợi dụng để phục vụ các hoạt động phạm tội, bao gồm cả buôn người. Để hiểu cách tội phạm sử dụng AI và những biện pháp bảo vệ có thể được thiết lập nhằm ngăn chặn hành vi bóc lột, cần đặc biệt chú ý đến một trong những điểm nóng hiện nay của các trung tâm lừa đảo trực tuyến, nơi nạn nhân bị cưỡng ép tham gia hoạt động phạm tội sau khi bị mua bán: Đông Nam Á. Continue reading “AI đang tiếp sức cho lừa đảo trực tuyến và nạn buôn người tại Đông Nam Á”

24/10/1861: Western Union hoàn thành tuyến điện tín xuyên lục địa đầu tiên

Nguồn: Western Union completes the first transcontinental telegraph line, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1861, các công nhân của Công ty Điện tín Western Union đã nối liền mạng lưới điện tín miền đông và miền tây nước Mỹ tại thành phố Salt Lake, bang Utah. Sự kiện này đánh dấu việc hoàn thành tuyến điện tín xuyên lục địa, lần đầu tiên cho phép liên lạc tức thời giữa Washington, D.C. và San Francisco. Stephen J. Field – chánh án bang California – đã gửi bức điện tín xuyên lục địa đầu tiên cho Tổng thống Abraham Lincoln. Trong bức điện, ông dự đoán rằng tuyến liên lạc mới này sẽ giúp đảm bảo lòng trung thành của các bang miền tây đối với phe Liên minh trong suốt Nội chiến. Continue reading “24/10/1861: Western Union hoàn thành tuyến điện tín xuyên lục địa đầu tiên”

Các nước châu Á nên cân nhắc áp đặt trừng phạt với Houthi

Nguồn: Imran Khalid, “Asian countries should consider sanctions on the Houthis”, Nikkei Asia, 16/10/2026

Biên dịch: Phạm Ánh Minh

Lực lượng được Iran hậu thuẫn này đã không còn tính chính nghĩa sau khi chiếm giữ bờ Biển Đỏ của Yemen.

Trong suốt hai năm qua, Houthi biện minh cho các cuộc tấn công bằng tên lửa của mình bằng lập luận rằng đó là hành động thể hiện sự đoàn kết với người dân Dải Gaza. Cái cớ này đã tạo cho Houthi một lớp vỏ bọc chính trị. Tuần trước, Liên đoàn Thế giới Hồi giáo, một tổ chức phi chính phủ có trụ sở tại Mecca, đã gọi các cuộc tấn công mới nhất của lực lượng này là “hành động khủng bố hiểm độc”. Trong hai ngày 6 và 7/10, các cuộc tấn công bằng tên lửa của Houthi nhằm vào các sân bay ở Riyadh và Abha, Ả Rập Xê Út, đã khiến ba người thiệt mạng và 36 người bị thương. Ngày 10/10, một tên lửa đã đánh trúng nhà ga hành khách tại Sân bay Quốc tế King Khalid ở thủ đô Ả Rập Xê Út, khiến 12 người thiệt mạng và 309 người bị thương. Nhà ga này tiếp tục bị tấn công vào ngày hôm sau. Kuwait gọi các cuộc tấn công này là hành vi vi phạm trắng trợn chủ quyền của Ả Rập Xê Út. Trong khi đó, Ai Cập cho rằng những hành động này đang đe dọa toàn bộ khu vực. Continue reading “Các nước châu Á nên cân nhắc áp đặt trừng phạt với Houthi”

Công nghiệp vũ trụ: Biên giới mới tiếp theo của Trung Quốc

Nguồn: Kathleen Curlee và Sam Bresnick, “China’s Next Frontier,” Foreign Affairs, 14/10/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Bắc Kinh đang thách thức Washington trong không gian vũ trụ như thế nào?

Sáng ngày 19/08 vừa qua, ngành công nghiệp vũ trụ Trung Quốc đã vượt qua một ngưỡng cửa quan trọng. Ngay sau khi công ty hàng không vũ trụ LandSpace của Trung Quốc phóng một tên lửa ở vùng tây bắc nước này, tầng đẩy của nó – phần cần thiết để đưa tên lửa vào quỹ đạo – đã tách rời thành công và hạ cánh trở lại Trái Đất. Đây là lần đầu tiên một công ty Trung Quốc thu hồi tên lửa trên đất liền, và sự kiện này diễn ra sáu tuần sau lần thu hồi tên lửa đầu tiên của quốc gia này, do nhà thầu không gian quốc doanh hàng đầu của Trung Quốc thực hiện trên Biển Đông. Những sự kiện này đánh dấu bình minh của kỷ nguyên phóng tên lửa tái sử dụng tại Trung Quốc – một năng lực sẽ giải phóng tiềm năng to lớn cho ngành công nghiệp vũ trụ đang bùng nổ của nước này. Continue reading “Công nghiệp vũ trụ: Biên giới mới tiếp theo của Trung Quốc”

Thế giới hôm nay: 23/10/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Thị trường chứng khoán, đặc biệt là các cổ phiếu công nghệ, lại tiếp tục lao dốc. Meta là một trong những cái tên chịu thiệt hại nặng nề nhất: trong báo cáo kết quả hàng quý, công ty đã ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu lớn. Nhưng họ cũng dự báo chi phí vốn năm nay sẽ tăng lên mức 135-145 tỷ USD, đồng thời công bố phát hành một loại cổ phiếu mới không có quyền biểu quyết. Cổ phiếu của họ đã sụt giảm 7%, trong khi chỉ số NASDAQ 100 thiên về công nghệ cũng giảm gần 3%. Các thị trường châu Á cũng trượt dốc trong phiên giao dịch sáng thứ Sáu.

Donald Trump cho biết Elon Musk đã khôi phục quyền truy cập của Ukraine vào Starlink (dịch vụ internet vệ tinh của vị tỷ phú này), chỉ vài giờ sau khi Volodymyr Zelensky cho hay kết nối mạng vẫn chưa hoàn toàn trở lại. Trump từ chối bình luận về các thông tin cho rằng ông đã yêu cầu Musk gỡ bỏ các hạn chế đối với phiên bản Starlink dùng trong quân sự vào đầu tuần này. Tổng thống Mỹ khẳng định “điều quan trọng nhất” là Musk đã “khôi phục lại dịch vụ.” Continue reading “Thế giới hôm nay: 23/10/2026”

Cuộc đua khoáng sản trọng yếu: Việt Nam có giúp EU thoát bóng Trung Quốc?

Nguồn: Blogger Lịch sử nguyên vũ trụ, 结盟出意外：欧盟收买越南跟中国对着干，没料到越南狮子大开口 , Sohu, 21/10/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Động thái của Liên minh châu Âu (EU) mang vẻ sốt sắng rõ rệt. Giữa tháng 10, một báo cáo nội bộ từ Hà Nội được công bố, dường như âm thầm vén màn cho tham vọng của châu Âu đối với nguồn tài nguyên quý hiếm của Việt Nam. Báo cáo nêu rõ rằng, nhằm ứng phó với các thách thức địa chính trị, châu Âu đang tích cực tìm kiếm sự đa dạng hóa chuỗi cung ứng, và Việt Nam – quốc gia Đông Nam Á đầy tiềm năng này – đã trở thành đối tượng được tập trung chú ý hàng đầu. Đất hiếm, vonfram, antimon, gali… những nguyên liệu chiến lược không thể thiếu đối với nền công nghiệp hiện đại này đang được EU đưa vào danh sách ưu tiên hợp tác. Ngay sau đó, tuyên bố công khai của Ủy ban châu Âu cũng xác nhận thêm ý định hợp tác giữa EU và Việt Nam trong lĩnh vực nguyên liệu thô trọng yếu. Continue reading “Cuộc đua khoáng sản trọng yếu: Việt Nam có giúp EU thoát bóng Trung Quốc?”

Trục nổi dậy Iran – Triều Tiên – Nga – Trung Quốc bước vào cuộc chiến

Nguồn: Andrea Kendall-Taylor và Richard Fontaine, “The Axis of Upheaval Goes to War”, Foreign Affairs, 16/10/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Ngày 17/7, một tên lửa của Iran đã đánh trúng Căn cứ Không quân Muwaffaq Salti tại Jordan, khiến ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng và bốn người khác bị thương. Cuộc tấn công có độ chính xác khác thường. Trong những tuần sau đó, giới chức Mỹ phát hiện rằng trước cuộc tấn công, Tehran đã nhận được những hình ảnh vệ tinh có độ phân giải cao về căn cứ này, có thể giúp xác định mục tiêu chính xác hơn. Sau cuộc tấn công, Iran tiếp tục nhận được những hình ảnh khác, có khả năng hỗ trợ nước này đánh giá thiệt hại và điều chỉnh các đòn tấn công trong tương lai. Những hình ảnh đó đến từ các thực thể Trung Quốc. Continue reading “Trục nổi dậy Iran – Triều Tiên – Nga – Trung Quốc bước vào cuộc chiến”

22/10/1934: FBI tiêu diệt kẻ đào tẩu “Pretty Boy” Floyd

Nguồn: FBI agents kill fugitive “Pretty Boy” Floyd, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1934, Charles “Pretty Boy” Floyd đã bị các đặc vụ FBI bắn hạ tại một cánh đồng ngô ở East Liverpool, bang Ohio. Floyd – kẻ đào tẩu bị truy nã gắt gao suốt bốn năm trời – đã dùng chút hơi tàn cuối cùng để phủ nhận việc mình dính líu đến Thảm sát Kansas City khét tiếng, trong đó bốn sĩ quan bị bắn chết tại một nhà ga xe lửa. Hắn chết ngay sau đó.

Charles Floyd lớn lên ở một thị trấn nhỏ thuộc bang Oklahoma. Khi những đợt hạn hán vào cuối thập niên 1920 khiến việc duy trì một trang trại nhỏ trở nên bất khả thi, Floyd bắt đầu chuyển sang “nghề” cướp ngân hàng. Hắn nhanh chóng phải ngồi tù ở Missouri vì tội cướp một chuyến xe chở tiền lương ở St. Louis. Sau khi được ân xá vào năm 1929, Floyd được tin Jim Mills đã bắn chết cha mình. Vì Mills – người được trắng án đối với các cáo buộc giết người – bỗng nhiên bặt vô âm tín, người ta tin rằng chính Floyd đã ra tay sát hại ông ta để trả thù. Continue reading “22/10/1934: FBI tiêu diệt kẻ đào tẩu “Pretty Boy” Floyd”

Thế giới hôm nay: 22/10/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vladimir Putin đồng ý “về nguyên tắc” sẽ tham gia các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ làm trung gian vào tháng tới, sau khi ông gặp Steve Witkoff, đặc phái viên của Donald Trump, tại St. Petersburg. Ukraine chưa cho biết liệu họ có tham gia hay không. Nga đã thả một tù nhân người Mỹ như một cử chỉ thiện chí. Nhưng nước này vẫn tiếp tục nã pháo vào Kyiv. Trong tháng này, Trump đã đình chỉ một số lệnh trừng phạt đối với Nga và đồng ý mua dầu diesel của nước này; chuyến tàu chở dầu đầu tiên sẽ khởi hành vào hôm nay.

Doanh thu hàng quý của Meta tăng vọt lên 64,6 tỷ USD, tăng 26% so với cùng kỳ năm ngoái. Công ty cho biết họ sẽ tạo ra một loại cổ phiếu không có quyền biểu quyết mới để tài trợ cho các khoản đầu tư vào AI. Meta đã khấu trừ 9,9 tỷ USD từ lợi nhuận của mình sau khi dàn xếp xong một vụ kiện liên quan đến nhiều bang về vấn đề an toàn cho trẻ em. Trong một diễn biến khác, một thẩm phán ở New Mexico đã ra lệnh cho công ty này phải trả cho bang 25 tỷ USD vì lừa dối người dùng về quyền riêng tư dữ liệu. Continue reading “Thế giới hôm nay: 22/10/2026”