Featured

Báo cáo Thường niên 2025 và Kêu gọi tài trợ năm 2026

Download toàn văn báo cáo (PDF) tại đây: Du an Nghiencuuquocte-Annual report 2025

II. Hoạt động năm 2025

Trong năm 2025, Dự án xuất bản tổng cộng 957 bài, xấp xỉ năm 2024 (954 bài), đạt trung bình 2,62 bài/ngày. Tổng số lượt đọc của trang đạt 6,1 triệu lượt, giảm từ mức 8,3 triệu lượt trong năm 2024. Hiện chúng tôi chưa xác định được chính xác nguyên nhân gây sụt giảm lượt đọc, nhưng khả năng một phần quan trọng là do tính tăng tóm tắt bằng AI trên các công cụ tìm kiếm, khiến độc giả chỉ đọc thông tin ở đó mà không click vào đường link của các bài viết gốc trên NCQT. Continue reading “Báo cáo Thường niên 2025 và Kêu gọi tài trợ năm 2026”

Thế giới hôm nay: 13/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Đảng Quốc gia Bangladesh (BNP) giành chiến thắng trong cuộc bầu cử đầu tiên của đất nước kể từ khi người biểu tình lật đổ Sheikh Hasina, nữ thủ tướng độc tài, vào năm 2024. Truyền thông trong nước đưa tin BNP sẽ nắm đa số trong Quốc hội 300 ghế, trong khi Jamaat-e-Islami, một nhóm Hồi giáo, về nhì. Dưới sự lãnh đạo của Tarique Rahman, hậu duệ của một gia tộc chính trị lừng danh, BNP cam kết chống tham nhũng và bảo vệ tự do ngôn luận.

Chứng khoán châu Á giảm điểm sau đợt bán tháo trên các thị trường Mỹ. Chỉ số NASDAQ tập trung nhiều cổ phiếu công nghệ của Mỹ giảm khoảng 2%, trong khi S&P 500 trượt dốc hơn 1,5%. Giá vàng cũng giảm hơn 3% vào hôm qua trước khi phục hồi một phần vào hôm nay. Các thị trường đã chao đảo trong những tuần gần đây do lo ngại trí tuệ nhân tạo có thể gây xáo trộn hoạt động của hàng loạt công ty. Continue reading “Thế giới hôm nay: 13/02/2026”

Washington im lặng ở Châu Á đem lại lợi thế cho Bắc Kinh

Nguồn: Mira Rapp-Hooper & Ely Ratner, “Washington’s Silence in Asia Is a Gift to Beijing”, Foreign Policy, ngày 28/01/2026

Biên dịch: Lê Mạnh Cường

Chính quyền Trump hầu như không hành động gì khi Trung Quốc đe dọa các đồng minh của Mỹ.

Khi thế giới đang chuẩn bị tinh thần đối mặt với cú sốc tiếp theo trong chính sách đối ngoại của Tổng thống Mỹ Donald Trump thì Mỹ đang phải đối diện với một thất bại âm thầm hơn nhiều ở Châu Á. Kể từ mùa thu năm ngoái, chính quyền Trump đã im lặng trước việc Trung Quốc gia tăng sức ép mạnh mẽ đối với cả Nhật Bản và Đài Loan, buộc hai đồng minh thân cận của Mỹ này phải tự xoay xở đối phó.

Việc Trump kín tiếng không phải là ngẫu nhiên. Ngoài phạm vi hẹp các vấn đề kinh tế, Tổng thống Mỹ tỏ ra chẳng mấy quan tâm đến thách thức sâu rộng mà Trung Quốc đặt ra đối với Mỹ, chứ đừng nói là thách thức đối với khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Khác hẳn so với chính sách mang tính lưỡng đảng trong suốt thập kỷ qua – gồm cả nhiệm kỳ đầu tiên của Trump – chính quyền mới đã dành nhiều tháng gần đây để nỗ lực lấy lòng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trước chuyến thăm của Trump tới Bắc Kinh dự kiến vào tháng Tư tới. Continue reading “Washington im lặng ở Châu Á đem lại lợi thế cho Bắc Kinh”

Mô hình tăng trưởng của Bắc Kinh vẫn gặp rắc rối

Nguồn: Dinny McMahon, “Beijing’s Growth Model Is Still Broken,” Foreign Affairs, 09/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Và nó đang gây tổn hại cho Trung Quốc cùng phần còn lại của thế giới.

Khi thị trường bất động sản Trung Quốc sụp đổ vào năm 2021, các nhà lãnh đạo nước này đã cuống cuồng tìm kiếm một động lực tăng trưởng kinh tế mới để thay thế cho việc xây dựng nhà ở. Đầu tư thêm vào cơ sở hạ tầng, vốn đã thúc đẩy phần lớn sự bùng nổ của đất nước trong nhiều thập kỷ, không còn là một lựa chọn: dân số đang đạt đỉnh, và sự sụp giảm doanh số bán đất đồng nghĩa với việc chính quyền địa phương thiếu vốn để chi cho các sân bay mới hay những con đường cao tốc tám làn xe. Bắc Kinh cũng không thể dựa thêm vào xuất khẩu. Trung Quốc hiện đã là nhà xuất khẩu lớn nhất thế giới, và xét đến chi phí lao động cũng như đất đai ngày càng tăng, “công xưởng của thế giới” không còn lợi thế chi phí đáng kể đối với hàng hóa giá rẻ nữa. Continue reading “Mô hình tăng trưởng của Bắc Kinh vẫn gặp rắc rối”

12/02/1793: Mỹ ban hành đạo luật đầu tiên về nô lệ bỏ trốn

Nguồn: The US enacts first fugitive slave law, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1793, Quốc hội Mỹ đã thông qua đạo luật đầu tiên về nô lệ bỏ trốn, yêu cầu tất cả các bang, bao gồm cả những bang cấm chế độ nô lệ, phải cưỡng chế trao trả những nô lệ đã trốn thoát từ các bang khác về cho chủ sở hữu ban đầu của họ. Luật quy định rằng “không một người nào đang chịu sự quản chế lao động hoặc phục vụ tại một bang, theo luật pháp của bang đó, khi trốn sang bang khác, lại được miễn trừ khỏi sự phục vụ hoặc lao động đó do bất kỳ luật lệ hay quy định nào tại nơi ở mới, mà phải được giao nộp lại theo yêu cầu của bên được hưởng sự phục vụ hoặc lao động đó.” Continue reading “12/02/1793: Mỹ ban hành đạo luật đầu tiên về nô lệ bỏ trốn”

Thế giới hôm nay: 12/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Hạ viện Mỹ bỏ phiếu ủng hộ việc chấm dứt tình trạng khẩn cấp quốc gia mà Donald Trump viện dẫn để áp thuế lên hàng nhập khẩu từ Canada vào năm ngoái. Biện pháp này hiện đang được chuyển đến Thượng viện, dù Tổng thống có thể sẽ phủ quyết nếu nó đến được bàn làm việc của ông. Tuy nhiên, cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện là một lời khiển trách mang tính biểu tượng đối với các chính sách thương mại của Trump, với sáu đảng viên Cộng hòa đã tham gia cùng Đảng Dân chủ để ủng hộ nghị quyết này.

Cảnh sát xác định Jesse Van Rootselaar, một phụ nữ chuyển giới 18 tuổi, là nghi phạm nổ súng trong cuộc tấn công vào một trường học và khu dân cư gần đó ở tỉnh British Columbia, Canada. Chín người đã thiệt mạng trong vụ nổ súng, bao gồm cả kẻ tấn công, người đã tự sát ngay sau đó. Trước đó, chính quyền cho biết có ít nhất 25 người khác bị thương. Động cơ vụ việc vẫn chưa được xác nhận. Continue reading “Thế giới hôm nay: 12/02/2026”

Từ Havana đến Miami: Người Cuba đương đại có còn trung thành với cách mạng?

Nguồn: Hoa Vũ Ảnh, 花舞影:21世纪的古巴人,对革命到底拥护到什么程度?, Guancha, 29/01/2026.

Biên dịch: Lê Thị Thanh Loan

Trước khi Liên Xô tan rã, tuy công nghiệp và nông nghiệp của Cuba mất cân đối, nhưng trong chuỗi cung ứng của Hội đồng Tương trợ Kinh tế (COMECON), nước này vẫn sở hữu năng lực sản xuất thực thụ, cũng như có đủ khả năng hoàn thành kế hoạch sản xuất và phân công thương mại của riêng mình, chứ tuyệt nhiên không phải là “những kẻ lười biếng được nuôi không” như một số người Trung Quốc hiện nay vẫn lầm tưởng. Tình trạng kinh tế hiện tại của họ là hệ quả tổng hợp từ sự đứt gãy chuỗi cung ứng sau biến động tại Liên Xô – Đông Âu và lệnh trừng phạt kéo dài của Mỹ. Tuy nhiên, các nguyên tắc của chủ nghĩa Marx, dù muôn hình vạn trạng thì đều gói gọn trong một câu: Cơ sở kinh tế quyết định kiến ​​trúc thượng tầng, hay nói một cách thông tục là “có thực mới vực được đạo”. Trong bối cảnh cơ sở kinh tế không vững chắc và Havana vốn nổi tiếng thế giới với tình trạng “không có nhà mới”, thì ngay cả câu hát “Havana xinh đẹp, nơi ấy có ngôi nhà của tôi” cũng khó mà nói với họ cho trọn vẹn. Continue reading “Từ Havana đến Miami: Người Cuba đương đại có còn trung thành với cách mạng?”

Mỹ đối mặt nguy cơ chạy đua vũ trang hạt nhân với Trung Quốc

Nguồn: America risks a nuclear-arms race with China”, The Economist, 03/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Robert Oppenheimer, cha đẻ của bom nguyên tử Mỹ, từng mô tả sự kình địch hạt nhân giữa Mỹ và Liên Xô như “hai con bọ cạp trong một cái lọ”. Những rủi ro của thế bế tắc này đã được kiềm chế trong nhiều năm qua nhờ các thỏa thuận kiểm soát vũ khí khác nhau, gần đây nhất là New START. Tuy nhiên, hiệp ước đó đã hết hiệu lực vào tuần này mà không có thỏa thuận thay thế. Tình hình trở nên nguy hiểm hơn khi giờ đây đã có con bọ cạp thứ ba xuất hiện trong lọ: Trung Quốc. Việc Bắc Kinh tăng cường kho hạt nhân, với tốc độ nhanh nhất thế giới kể từ thời kỳ đỉnh điểm của Chiến tranh Lạnh, có khả năng sẽ thúc đẩy Mỹ mở rộng kho vũ khí của mình. Một cuộc đua vũ trang mới đang cận kề. Continue reading “Mỹ đối mặt nguy cơ chạy đua vũ trang hạt nhân với Trung Quốc”

Thế giới hôm nay: 11/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mark Carney, Thủ tướng Canada, cho biết ông đã có một “cuộc trò chuyện tích cực” với Donald Trump sau khi Tổng thống Mỹ đe dọa ngăn chặn việc khánh thành Cầu Quốc tế Gordie Howe nối liền Ontario và Michigan. Trump cáo buộc Canada đang cố gắng “trục lợi” từ Mỹ. Còn Carney chỉ ra rằng Canada đã chi trả cho việc xây dựng cây cầu, vốn sử dụng thép của Mỹ. Ngoài ra, Mỹ cũng có quyền đồng sở hữu công trình này.

Một tay súng đã sát hại ít nhất chín người tại một trường học và một khu nhà ở liên quan tại tỉnh British Columbia của Canada, trước khi tự sát bằng chính vũ khí đó. Các nhà chức trách cho biết có 25 người khác bị thương trong vụ tấn công tại Tumbler Ridge. Động cơ gây án vẫn chưa được xác nhận. Continue reading “Thế giới hôm nay: 11/02/2026”

Những giới hạn của quyền lực Nga

Nguồn: Michael Kimmage và Hanna Notte, “The Limits of Russian Power,” Foreign Affairs, 05/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Tại sao Putin không thể vươn lên mạnh mẽ trong thế giới hỗn loạn của Trump?

Vào đêm trước cuộc xâm lược Ukraine năm 2022, Nga sở hữu một vị thế toàn cầu khá tốt. Họ có quan hệ đối tác vững chắc với Trung Quốc; quan hệ kinh tế sâu rộng với Châu Âu; quan hệ làm việc tuy căng thẳng nhưng vẫn vận hành được với Mỹ; và mạng lưới đối tác không chính thức để làm ăn. Nga chi phối rất ít quốc gia (ngoài Belarus) nhưng cũng có ít kẻ thù thực sự và vẫn đủ sức gây ảnh hưởng vượt ra ngoài khu vực lân cận của mình. Không hẳn là một cường quốc đang trỗi dậy hay suy tàn, Nga khi ấy là một cường quốc có khả năng thích ứng linh hoạt. Continue reading “Những giới hạn của quyền lực Nga”

10/02/1957: Ngày mất nữ nhà văn Laura Ingalls Wilder

Nguồn: Laura Ingalls Wilder, chronicler of American frontier life, dies, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1957, Laura Ingalls Wilder, tác giả của loạt sách thiếu nhi bán chạy Little House (Ngôi nhà nhỏ), được dựa trên thời thơ ấu của bà ở vùng biên giới Mỹ, đã qua đời ở tuổi 90 tại Mansfield, Missouri.

Laura Elizabeth Ingalls chào đời vào ngày 07/02/1867 trong một cabin gỗ gần Pepin, Wisconsin, là người con thứ hai trong số bốn cô con gái của Charles và Caroline Quiner Ingalls. Khi còn nhỏ, bà sống với gia đình ở Lãnh thổ của Người Mỹ bản địa ở Kansas, cũng như trong các cộng đồng nông dân ở Minnesota và Iowa. Đến cuối thập niên 1870, gia đình Ingalls chuyển đến Lãnh thổ Dakota, định cư tại De Smet, Nam Dakota ngày nay. Từ khi còn là thiếu niên, Laura Ingalls đã làm giáo viên ở khu vực này, và vào năm 1885, bà kết hôn với Almanzo Wilder, một nông dân định cư (homesteader) hơn bà 10 tuổi. Năm 1886, cặp đôi có với nhau một cô con gái; đứa con thứ hai của họ, một cậu con trai, đã chết ngay khi chào đời vào năm 1889. Continue reading “10/02/1957: Ngày mất nữ nhà văn Laura Ingalls Wilder”

Thế giới hôm nay: 10/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Sir Keir Starmer, vị thủ tướng Anh không được lòng dân nhất trong lịch sử, có lẽ vẫn giữ được ghế – chí ít là trong lúc này – sau khi bảo vệ thành tích của mình trước các nghị sĩ Công Đảng đang bất mãn. Chỉ có một nhân vật cấp cao là Anas Sarwar, lãnh đạo Công Đảng Scotland, thúc giục ông từ chức vì những “sai lầm,” bao gồm việc bổ nhiệm Peter Mandelson làm đại sứ tại Mỹ. Keir thề sẽ không đẩy nước Anh “vào hỗn loạn” bằng việc từ bỏ chức vụ.

Lực lượng Mỹ tấn công một con tàu nghi chở ma túy ở Thái Bình Dương, khiến hai người thiệt mạng. Ít nhất 121 người đã chết trong chiến dịch của chính quyền Trump nhằm chống lại những kẻ mà họ gọi là tội phạm buôn ma túy trên biển. Trong một diễn biến khác, quân đội Mỹ đã bắt giữ một tàu chở dầu Venezuela ở Ấn Độ Dương. Bộ Chiến tranh cáo buộc con tàu này vi phạm lệnh “kiểm dịch” của đất nước đối với xuất khẩu dầu thô từ Venezuela. Continue reading “Thế giới hôm nay: 10/02/2026”

Vì sao ‘Vòm Sắt Đài Loan’ khó đứng vững trước đòn tấn công từ Trung Quốc

Nguồn: Aswin Lin, “Why the ‘Taiwan Dome’ won’t survive a Chinese attack”, The Interpreter, 06/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Vào tháng 10 năm 2025, Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức đã đề xuất thiết lập một ngân sách quốc phòng đặc biệt, nhấn mạnh rằng thế bố trí quốc phòng tương lai của hòn đảo sẽ ưu tiên đổi mới sáng tạo và công nghệ tiên tiến, bao gồm cả việc tích hợp trí tuệ nhân tạo. Một trong những mục tiêu chính của khoản phân bổ bổ sung này là xây dựng “Vòm Sắt Đài Loan” (T-Dome), một hệ thống được mô phỏng theo “Vòm Sắt” (Iron Dome) của Israel. T-Dome được hình dung là một hệ thống phòng thủ đa tầng có khả năng đánh chặn tên lửa và drone ở nhiều tầm bắn và độ cao khác nhau.

Sự xuống cấp gần đây trong quan hệ giữa Bắc Kinh và Đài Bắc đã khiến ông Lại có ít lựa chọn ngoài việc thực hiện các bước đi cụ thể để tăng cường khả năng phòng thủ của Đài Loan. Đài Loan yêu cầu năng lực phòng thủ mạnh mẽ trong bối cảnh Quân đội Trung Quốc (PLA) tiếp tục hiện đại hóa và Bắc Kinh duy trì lựa chọn quân sự trong việc quản lý quan hệ eo biển. Continue reading “Vì sao ‘Vòm Sắt Đài Loan’ khó đứng vững trước đòn tấn công từ Trung Quốc”

Một thỏa thuận giữa Trump và Cuba sẽ trông như thế nào?

Nguồn: William M. LeoGrande và Peter Kornbluh, “What a Deal Between Trump and Cuba Might Look Like”, Foreign Policy, 05/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Khi Tổng thống Mỹ Barack Obama công bố thỏa thuận bình thường hóa quan hệ với Cuba vào năm 2014, các ứng viên tổng thống tiềm năng của đảng Cộng hòa đã chỉ trích đó là sự nhân nhượng — nhưng Donald Trump thì không. “Tôi nghĩ thỏa thuận đó ổn, nhưng chúng ta đáng lẽ phải có một thỏa thuận tốt hơn”, ông nói, “Ý tưởng mở cửa với Cuba thì tốt thôi”. Giờ đây, ông đặt mục tiêu chứng minh rằng chỉ mình ông mới có thể tạo ra một thỏa thuận tốt hơn. Bằng cách làm trầm trọng thêm tình trạng kiệt quệ kinh tế của Cuba, Trump hy vọng sẽ khiến cho người dân Cuba chịu đựng đủ để chính phủ nước này buộc phải ngồi vào bàn đàm phán cho một “thỏa thuận” không khác gì một sự khuất phục. Continue reading “Một thỏa thuận giữa Trump và Cuba sẽ trông như thế nào?”

Thế giới hôm nay: 09/02/2026

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Sanae Takaichi giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử sớm tại Nhật Bản. Lãnh đạo Đảng Dân chủ Tự do, người vừa trở thành thủ tướng cách đây vài tháng, đã đảm bảo được “siêu đa số” hai phần ba tại hạ viện. Phe đối lập trung tả chính, Liên minh Cải cách Trung dung, đã mất một nửa số ghế. Với vị thế mới, Takaichi dự kiến sẽ thực hiện chính sách tài khóa nới lỏng hơn. Thị trường chứng khoán Nhật Bản đã tăng vọt trước tin tức này.

Jimmy Lai, một trong những nhà vận động dân chủ nổi tiếng nhất Hong Kong, vừa bị kết án tổng cộng 20 năm tù vì tội thông đồng với thế lực nước ngoài và kích động nổi loạn, những tội danh theo luật an ninh quốc gia của đặc khu. Ông bị kết tội vào tháng 12. Ông trùm truyền thông 78 tuổi này đã phải ngồi tù hơn 1.800 ngày vì tội tụ tập trái phép và gian lận.

Anutin Charnvirakul, Thủ tướng Thái Lan, tuyên bố Đảng Bhumjaithai bảo thủ của ông đã giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử. Với gần như toàn bộ số phiếu đã được kiểm, Bhumjaithai nắm chắc khoảng 192 ghế, trong khi Đảng Nhân dân theo đường lối cải cách chỉ giành được 117 ghế. Kết quả này là một đòn giáng mạnh vào Đảng Nhân dân – đảng mà trước đây với tên gọi Đảng Tiến lên đã bị Thượng viện do quân đội chỉ định ngăn cản nắm quyền vào năm 2023, bất chấp việc thắng cử.

Lực lượng an ninh Iran được cho là đã bắt giữ bốn người, bao gồm ba chính trị gia cải cách cấp cao, vì âm mưu “phá hoại trật tự chính trị và xã hội của đất nước” và làm việc “vì lợi ích” của Israel và Mỹ. Trước đó, một tòa án Iran đã tuyên phạt Narges Mohammadi, nhà vận động nhân quyền và người đoạt giải Nobel hòa bình, thêm bảy năm rưỡi tù giam. Bà đã phải ngồi tù hơn một thập kỷ vì nhiều tội danh chống chính phủ khác nhau.

Nội các Israel thông qua các biện pháp giúp người định cư Do Thái dễ dàng mua và đăng ký đất đai ở Bờ Tây hơn. Các bộ trưởng quốc phòng và tài chính thuộc phe diều hâu của nước này, Israel Katz và Bezalel Smotrich, nói rằng việc bãi bỏ luật thời Jordan cấm bán đất cho người Do Thái sẽ gỡ bỏ “những rào cản kéo dài hàng thập kỷ” đối với sự phát triển trong vùng lãnh thổ. Phủ Tổng thống Palestine nói rằng các biện pháp mới này tương đương với việc “sát nhập và tước đoạt.” Cơ quan này gọi chúng là “bất hợp pháp, vô hiệu, và không có giá trị.”

Morgan McSweeney từ chức chánh văn phòng của Keir Starmer. Ông từng khuyến khích thủ tướng bổ nhiệm Peter Mandelson làm Đại sứ Anh tại Mỹ bất chấp mối liên hệ của Mandelson với Jeffrey Epstein, tên tội phạm tình dục đã chết. McSweeney là kiến trúc sư đứng sau chiến thắng bầu cử vang dội của Công Đảng Anh vào năm 2024. Việc từ chức của ông khó có thể dập tắt những đồn đoán xoay quanh thách thức đối với quyền lãnh đạo của Ngài Keir.

Nhờ vào màn trình diễn phòng ngự áp đảo, đội Seattle Seahawks đã đánh bại New England Patriots để giành chức vô địch Super Bowl Mỹ. Bad Bunny, nam ca sĩ người Puerto Rico, đã trở thành ngôi sao gốc Latinh đầu tiên hát chủ yếu bằng tiếng Tây Ban Nha diễn chính trong chương trình nghỉ giữa hiệp. Anh không chỉ trích trực diện Donald Trump, bất chấp những đồn đoán rằng anh có thể làm vậy.

Con số trong ngày: 660 tỷ USD, là tổng số tiền mà Alphabet, Amazon, Meta, và Microsoft đã cam kết chi cho AI trong năm tới.

TIÊU ĐIỂM

Jimmy Lai bị tuyên án tại Hong Kong

Hôm nay, Jimmy Lai vừa bị tuyên phạt tổng cộng 20 năm tù vì tội thông đồng với thế lực nước ngoài và kích động nổi loạn, những tội danh theo luật an ninh quốc gia của Hong Kong. Ông trùm truyền thông 78 tuổi đã ngồi tù gần năm năm vì tội tụ tập trái phép và gian lận.

Sự ủng hộ của Lai đối với tự do rộng mở hơn ở Trung Quốc bắt đầu sau thảm sát Thiên An Môn năm 1989. Thông qua các tờ báo của mình, ông ủng hộ hàng triệu người Hong Kong ủng hộ dân chủ xuống đường, đầu tiên vào năm 2014 và một lần nữa vào năm 2019. Ông nằm trong số những người đầu tiên bị buộc tội theo luật an ninh quốc gia hà khắc có hiệu lực từ năm 2020. Các thẩm phán được lựa chọn đặc biệt chủ tọa vụ án của ông kết luận rằng ông là “chủ mưu” đứng sau “các âm mưu thực hiện hành vi thông đồng” và kích động nổi loạn.

Các chính phủ phương Tây nhiều khả năng sẽ chỉ trích bản án mới nay. Anh và Liên minh Châu Âu đã gọi cách đối xử với Lai là “sự đàn áp mang động cơ chính trị.” Chính quyền tại Hong Kong và Trung Quốc dĩ nhiên phủ nhận điều này, và hy vọng phương Tây sẽ sớm cho qua chuyện. Tuy nhiên, những người Hong Kong cảm thông đã xếp hàng nhiều ngày để theo dõi phiên tòa – một vài trong số đó thậm chí bật khóc khi nghe phán quyết – có thể vẫn sẽ tôn vinh Lai như một vị tử đạo.

Nền hòa bình giả tạo ở Gaza

Trong bốn tháng kể từ khi kết thúc chiến tranh tại Gaza, một số tổ chức thúc đẩy hòa bình đã được thành lập, nhưng họ vẫn chưa cải thiện được đời sống người dân. Có một Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza, nhưng các thành viên lại mắc kẹt ở Ai Cập, chờ đợi sự cho phép của Israel để vào lãnh thổ này. Một trung tâm điều phối do quân đội Mỹ dẫn đầu tại Israel đã mở cửa vào tháng 10 để soạn thảo kế hoạch phi quân sự hóa và tái thiết dải đất. Và Hội đồng Hòa bình, ra mắt tại Davos vào tháng 1 vừa qua, dự kiến sẽ họp lần đầu tiên tại Washington vào ngày 19/02.

Kể từ khi bắt đầu lệnh ngừng bắn, các cuộc không kích của Israel đã giết chết khoảng 500 người ở Gaza. Dải đất này vẫn bị chia cắt giữa Hamas, phe đang kiểm soát các khu dân cư đông đúc, đồng thời từ chối giải giáp, và lực lượng vũ trang Israel, phe kiểm soát biên giới cùng một chuỗi các tiền đồn trong lãnh thổ. Kể từ ngày 01/02, một lượng nhỏ người Gaza, chủ yếu là những người mắc bệnh hoặc bị thương, đã được phép đi qua cửa khẩu Rafah sang Ai Cập. Nhưng 2 triệu người vẫn phải sống chen chúc, chủ yếu trong các lều bạt và đống đổ nát, chờ đợi một bước ngoặt.

Những hàm ý xoay quanh báo cáo của Apollo

Apollo Global Management, một công ty cổ phần tư nhân, đã báo cáo thu nhập trong hôm nay. Dù Apollo đã vượt dự báo của các nhà phân tích trong báo cáo lần trước, các nhà đầu tư vẫn bi quan về ngành cổ phần tư nhân, và do đó bi quan về công ty: cổ phiếu của họ đã giảm 14% trong năm nay vì những lo ngại về tác động tiêu cực của tín dụng tư nhân. Năm ngoái, những “con cưng” của tín dụng tư nhân như First Brands, một nhà sản xuất phụ tùng xe hơi, và Tricolor, một công ty cho vay mua xe, đã phá sản. Jamie Dimon, ông chủ của ngân hàng JPMorgan Chase, cảnh báo rằng sẽ còn nhiều “con gián” nữa xuất hiện. Marc Rowan, người đứng đầu Apollo, đáp lại rằng ông vẫn bình thản với sổ sách cho vay của Apollo, dù ông nói tính mạo hiểm của mình đã giảm do lãi suất và giá tài sản cao.

Apollo khẳng định trọng tâm của họ hiện nay là mảng “cuốc và xẻng” (công cụ hỗ trợ) của trí tuệ nhân tạo. Họ lập luận rằng các công ty làm ra những thứ này sẽ thành công ngay cả khi các nhà phát triển phần mềm gặp rắc rối. Hồi tháng 1, họ tham gia một thương vụ trị giá 5,4 tỷ USD hỗ trợ một công ty cung cấp trung tâm dữ liệu để vận hành xAI của Elon Musk. Họ cũng mua lại đa số cổ phần tại một công ty trung tâm dữ liệu khác vào năm ngoái. Nhưng nếu AI chứng tỏ là một bong bóng, có lẽ các công ty phần cứng sẽ khó thoát khỏi hậu quả khi bong bóng vỡ.

Lãnh đạo NATO đang hoàn toàn lạc lối

Nguồn: Stephen M. Walt, “NATO’s Leader Is Totally Lost”, Foreign Policy, 04/02/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Tổng thư ký NATO Mark Rutte là một chính trị gia năng nổ, tận tụy và dày dạn kinh nghiệm. “Mark Không tì vết” từng là thủ tướng tại vị lâu nhất trong lịch sử Hà Lan, và nếu đây là năm 1955, 1975 hay thậm chí là 2005, thì tính cách và bản năng chính trị nhạy bén của ông sẽ là lựa chọn lý tưởng cho vị trí mà ông đang đảm nhận. Nhưng thời điểm là yếu tố quyết định, và thế giới quan cũng như cách tiếp cận của ông hiện nay lại hoàn toàn trái ngược với những gì NATO đang thực sự cần. Continue reading “Lãnh đạo NATO đang hoàn toàn lạc lối”

Đấu đá quyền lực tại Trung Quốc ảnh hưởng lan tỏa đến bầu cử Nhật Bản

Nguồn: Katsuji Nakazawa, “Chinese power struggle sends ripples through Japan’s election,” Nikkei Asia, 05/02/2026

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Việc Tập Cận Bình thanh trừng Tướng Trương Hựu Hiệp diễn ra cùng lúc với chiến dịch tranh cử của Sanae Takaichi.

Cuộc chiến chính trị khốc liệt kéo dài 100 ngày diễn ra trong bóng tối giữa nhà lãnh đạo tối cao Trung Quốc, Tập Cận Bình, và vị tướng quân đội hàng đầu của nước này dường như sẽ gây tác động vượt ra ngoài biên giới của nền kinh tế số 2 thế giới. Cuộc đối đầu, bắt nguồn từ một hội nghị quan trọng của Đảng Cộng sản Trung Quốc hồi tháng 10 năm ngoái, đã gây ra những dư chấn lan tới cuộc tổng tuyển cử sắp tới của Nhật Bản. Continue reading “Đấu đá quyền lực tại Trung Quốc ảnh hưởng lan tỏa đến bầu cử Nhật Bản”

08/02/1924: Vụ tử hình đầu tiên bằng khí độc

Nguồn: First execution by lethal gas, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1924, vụ tử hình bằng khí độc đầu tiên trong lịch sử Mỹ đã được thực hiện tại Carson City, Nevada. Người bị xử tử là Gee Jon, một thành viên băng đảng người Hoa, kẻ bị kết tội sát hại một thành viên của băng đảng đối địch. Khí độc được Nevada thông qua vào năm 1921 như một phương pháp thi hành án tử hình nhân đạo hơn, trái ngược với các kỹ thuật truyền thống như treo cổ, xử bắn, hoặc ghế điện. Continue reading “08/02/1924: Vụ tử hình đầu tiên bằng khí độc”

Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P3)

Tác giả: Hồ Sĩ Quý

Xem thêm: Phần 1; Phần 2

5. Hoàng Sa và Trường Sa từ sau Hội nghị San Francisco năm 1951

Ngày 19/8/1945 Cách mạng tháng Tám thành công, ngày 2/9/1945 nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tuyên ngôn độc lập tại Quảng Trường Ba Ðình, chấm dứt chế độ thuộc địa của Pháp.

Hiệp định Genève ký kết ngày 20/7/1954 chấm dứt chiến tranh ở Ðông Dương, công nhận độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và thống nhất của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ðiều 1 của Hiệp định quy định đường ranh tạm thời về quân sự được ấn định bởi sông Bến Hải (ở vĩ tuyến 17). Ðường ranh giới tạm thời này cũng được kéo dài ra trong hai phần bằng một đường thẳng từ bờ biển ra ngoài khơi theo Ðiều 4 của Hiệp định. Cũng theo Ðiều 14 của bản Hiệp định, trong khi chờ đợi cuộc tổng tuyển cử đưa lại sự thống nhất cho Việt Nam, bên đương sự và quân đội do thoả hiệp tập kết ở khu nào sẽ đảm nhiệm việc hành chính trong khu tập kết đó. Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa ở Biển Ðông ở dưới vĩ tuyến 17 sẽ đặt dưới sự quản lý hành chính của phía chính quyền quản lý miền Nam vĩ tuyến 17. Continue reading “Hoàng Sa và Trường Sa sau Chiến tranh Thế giới thứ hai (P3)”

07/02/1775: Benjamin Franklin xuất bản “Một Bài Diễn văn Tưởng tượng”

Nguồn: Benjamin Franklin publishes “An Imaginary Speech”, History.com

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Vào ngày này năm 1775, tại London, Benjamin Franklin đã xuất bản “Một Bài Diễn văn Tưởng tượng” (An Imaginary Speech) để bảo vệ lòng dũng cảm của người Mỹ.

Bài diễn văn của Franklin nhằm mục đích phản bác những bình luận của một sĩ quan giấu tên trước Nghị viện rằng người Anh không cần phải sợ những kẻ nổi loạn thuộc địa, bởi vì “người Mỹ thua kém Người dân của Đất nước này [nước Anh] về sự Tận tụy với Phụ nữ, và về Lòng dũng cảm, và tệ hơn tất cả, họ quá sùng đạo.” Continue reading “07/02/1775: Benjamin Franklin xuất bản “Một Bài Diễn văn Tưởng tượng””

Năm 2026 là thời điểm vàng để Trung Quốc xâm lược Đài Loan?

Nguồn: Yun Sun, “A Perfect Storm for Taiwan in 2026?”, Foreign Affairs, 23/01/2026

Biên dịch: Viên Đăng Huy

Năm 2021, Đô đốc Hải quân Mỹ Philip Davidson, khi đó là Tư lệnh Bộ Chỉ huy Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, đã điều trần trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ rằng Bắc Kinh đã đặt ra mục tiêu nghiêm túc là kiểm soát Đài Loan trước năm 2027. “Đài Loan rõ ràng là một trong những tham vọng của Trung Quốc trước thời điểm đó”, ông cảnh báo. “Và tôi nghĩ mối đe dọa này hiện hữu trong thập kỷ này, mà trên thực tế là trong sáu năm tới”.

Dự báo này, vốn thu hút sự chú ý lớn tại Washington đến mức được gọi là “Cửa sổ Davidson”, đã nhanh chóng thúc đẩy hành động thực tế. Trong vòng một năm, Quốc hội đã phê duyệt 7,1 tỷ USD cho Sáng kiến Răn đe Thái Bình Dương mới được thiết lập, nhằm tăng cường khả năng của Mỹ trong việc ngăn chặn các hành động quân sự liều lĩnh của Trung Quốc, và giới hoạch định chính sách cũng chạy đua để xây dựng các chiến lược đối phó mối đe dọa quân sự từ Bắc Kinh. Chính phủ Mỹ đã cung cấp nhiều hỗ trợ về ngoại giao, chính trị, kinh tế và an ninh cho Đài Loan đến mức một số chuyên gia kỳ cựu về Đài Loan bắt đầu phải nhắc nhở các chính trị gia Mỹ về tầm quan trọng của việc trấn an Trung Quốc rằng Mỹ không ủng hộ Đài Loan độc lập. Continue reading “Năm 2026 là thời điểm vàng để Trung Quốc xâm lược Đài Loan?”